مادر در شعر فارسی

  • «از درختی که مام بالا رفت// دخت بر شاخ نیز غیژد تفت// گفت و خوش گفت پیر برزیگر// این‌چنین دختـر آن‌چنان مادر// سـری آنسان سزای این پنجه// به چنان دیگ، لایق این کمچه»
    • علی‌اکبر دهخدا
  • «به زاد و بوم جی اندر شتافتم از ری// چنان به شوق، که کودک ه جانب مادر// سواد شهر صفاهان چو گشت سرمه چشم// به هرچه دید دگرگونه آمدش به نظر// شکسته‌باره از این پیش بود و تنگ‌فضای// کنون درست و قوی‌باره است و پهناور»
    • وحید دستگردی
  • «پسر! رو قدر مادر دان که دایم// کشد رنج پسر بی‌چاره مادر// برو بیش از پدر خواه‌اش که خواهد// تو را بیش از پدر بی‌چاره مادر// نگه‌داری کند نُه ماه و نُه روز// تو را چون جان به بر بی‌چاره مادر// سپس چون پا گرفتی، تا نیفتی// خورد غم بیش‌تر بی‌چاره مادر// به مکتب چون روی تا بازگردی// بود چشمش به در بی‌چاره مادر// نبیند هیچ‌کس زحمت به دنیا// ز مادر بیش‌تر، بی‌چاره مادر// تمام حاصلش از زحمت این است// که دارد یک پسر بی‌چاره مادر»
    • ایرج‌میرزا
  • «جامهٔ مرگ‌اش آسمان دوزد// هرکه اندر زمین ز مادر زاد»
    • ایرج‌میرزا
  • «جوانی سر از رأی مادر بتافت// دل دردمندش به آذر بتافت// چو بیچاره شد پیشش آورد مهد// که ای سست‌مهر فراموش عهد// نه گریان و درمانده بودی و خرد// که شب‌ها ز دست تو خوابم نبرد// تو آنی که از یک مگس رنجه‌ای// که امروز سالار و سرپنجه‌ای»
    • سعدی
  • «چو از سر بگذرد سیل خطرمند// نهد مادر به زیر پای، فرزند»
    • سعدی
  • «چه کنی در کنار مادر خو// آخر ای نازنین کم از دو دو»
    • سنایی
  • «چه می‌شد آخر ای مادر اگر شوهر نمی‌کردم // گرفتار بلا خود را جه می‌شد گر نمی‌کردم
گر از بدبختیم افسانه خواندی داستان‌گویی به بدبختی قسم کان قصه را باور نمی‌کردم »
    • ژاله قائم مقامی

 

  • «داد معشوقه به عاشق پیغام// که کند مادر تو با من جنگ// مادر سنگ‌دلت تا زنده‌است// شهد در کام من و توست شرنگ// عاشق بی‌خرد ناهنجار// نه بل آن فاسق بی‌عصمت و ننگ// حرمت مادری از یاد ببرد// خیره از باده و دیوانه  بنگ// رفت و مادر را افکند به خاک// سینه بدرید و دل آورد به چنگ// دید کز آن دل آغشته به خون// آید آهسته برون این آهنگ// آه دست پسرم یافت خراش// آخ پای پسرم خورد به سنگ»
    • ایرج‌میرزا
  • «دامن مادر نخستآموزگار کودک است// طفل دانشور کجا پرورده نادان مادری»
    • پروین اعتصامی
  • «رنج کشد مادر از جفای پسر لیک// آن‌چه کشیده است هیچ رنج نداند// مادر بی‌چاره هرچه طفل کند بد// راندن او را ز خویشتن نتواند// شیرهٔ جان گر بود به کاسهٔ مادر// زان نچشد تا به طفل خود نچشاند»
    • ایرج‌میرزا
  • «ز مادر، برهنه رسیدم فراز// برهنه به خاکم سپارند باز»
    • نظامی
  • «ز هرکدام پژوهش کنی ز باب و نیا// جواب ندهد جز به نام مادر و خواهر// بدان صفت که تفاخر به نام مام کند// کس ار ز باب پژوهش نماید از استر»
    • قاآنی شیرازی
  • «سعی استاد به کار ِ تو نه چون سعی منست// دایه هرقدر بود خوب، نگردد مادر»
    • ایرج‌میرزا
  • «طبع میگر بود نشاط‌انگیز// چه عجب، زنگی است مادر او»
    • کمال‌الدین اسماعیل
  • «فرزند ز مادر است خرسند// بیگانه کجا و مهر مادر»
    • پروین اعتصامی
  • «گویند مرا چو زاد مادر// پستان به دهان ‌گرفتن آموخت// شب‌ها بر گاهواره من// بیدار نشست و خفتن آموخت// لبخند نهاد بر لب من// بر غنچه گل شکفتن آموخت// دستم بگرفت و پا به پا برد// تا شیوهٔ راه‌رفتن آموخت// یک حرف و دو حرف بر زبانم// الفاظ نهاد و گفتن آموخت// پس هستی من ز هستی اوست// تا هستم و هست دارمش دوست»
    • ایرج‌میرزا
  • «من آن‌ساعت که از مادر بزادم// به دام مهر و چنگ مه فتادم»
    • ایرج‌میرزا
  • «نژاد تو، تو خود دانی که چون است// به هنگام بلندی سرنگون است// تو از گوهر همی مانی به استر// چو پرسند ازتو، فخرآری به مادر»
    • فخرالدین اسعد گرگانی
  • «نشود مرد پردل و صُعلوک// پیش مامان و بادریسه و دوک»
    • سنایی
  • «هست مامات اسب و بابا خر// تو مشو تر چو خوانمت استر»
    • سنایی
  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۳

 

ضرب‌المثل

  • «برای همه مادره، برای ما زن بابا.»
  • «بهشت زیر پای مادران است.»
  • «پدر و مادر هرقدر که پیر باشند، وجودشان به ز عدم.» ضرب‌المثل ایتالیایی
  • «پستان مادرش را گاز گرفته.»
  • «تاک را از خاک خوب و دختر را از مادر خوب انتخاب کن!» ضرب‌المثل چینی
  • «تا گوساله گاو شه، دل مادرش آب شه.»
  • «دایه از مادر مهربان‌تر را باید پستان برید.»
  • «دختر تنبل، مادر کدبانو را دوست داره.»
  • «دختری (عروسی) که مادرش تعریف بکنه برای آقادائیش خوبه.»
  • «زن تا نزائیده دلبره، وقتیکه زائید مادره.»
  • «سوسکه از دیوار بالا میرفت مادرش میگفت: قربون دست و پای بلوریت.»
  • «سیاست پدر و مادر ندارد.»
  • «عروسی که مادرشوهر نداره اهل محل مادرشوهرشند.»
  • «عزیز مادر.»
  • «کسی که با مادرش زنا کنه، با دیگران چه‌ها کنه.»
  • «مادر آزادگان کم آرد فرزند.»
  • «مادر بچه‌اش را به خواب نمی‌تواند ببیند.»
  • «مادر به اسم بچه، می‌خورد قند و کلوچه.»
  • «مادر دزد گاهی سینه می‌خورد، گاهی سینه می‌زند.»
  • «مادر را دل سوزد، دایه را دامن.»
  • «مادر، عاشق بی‌عار است.»
  • «مادر که نیست، با زن‌پدر باید ساخت.»
  • «مادرمرده را شیون میاموز.»
  • «مادر نسوخت، مادراندر سوخت.»
  • «مادر و میهن هرکسی از آسمان هم بزرگتر است.» ضرب‌المثل هندی
  • «مادر هفت‌تا.»
  • «میان گریه‌کنندگان، گریه مادر عیان است.» ضرب‌المثل عربی
  • «هزار سیلی مادر را در ازای یک بوسه از مادر خریدارم.» ضرب‌المثل ارمنی
  • «یکی گفت: مادرم را می‌فروشم. گفتند: مگر کسی مادرش را هم می‌فروشد؟ گفت: قیمتی می‌گم که نخرند.»
  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۳

 

 

در خدمت مادر باش؛ زیرا که بهشت زیرِ گام‌های مادران است .»
  • توضیح:اشاره به حدیثِ معروف:«الجنة تحت أقدام أمهات (بهشت، زیر گام‌های مادران است).»
  • فاطمه زهرا بحار الانوار: ج ۶۷، ص ۲۴۹، ح ۲۵٫
  • من تمام زندگی خود را مدیون دو زن هستم، مادرم و همسرم.
    • محمود حسابی
  • «آینده کودکان سته به تربیت پدر و مادر است.»
    • ویکتور هوگو
  • «استوارتر از همه پیوندها، پیوندی است که در میان مادر و فرزند برقرار است.»
    • سعید نفیسی
  • «اگر مادر نباشد، جسم انسان ساخته نمی‌شود و اگر کتاب نباشد، روح انسان پرورش می‌یابد.»
    • پلوتارخ
  • «ای پدر و مادر، ای گم‌شدگان عزیز، من همه‌چیز خود را به شما مدیون هستم.»
    • لویی پاستور
  • «ای مادر، تو مانند ستاره مقدس در آسمان ابدیت، ثابت و درخشان خواهی ماند.»
    • کارل ایمرمان
  • «این یک قاعده کلی است که همهٔ مردان برجسته، عوامل برتری خود را از مادرانشان به ارث می‌برند.»
    • ژول میشله
  • «با پدر و مادر خود چنان رفتار کن که از فرزندان خود توقع داری.»
    • سقراط
  • «بچه‌ها تا کوچکند به ‌پدر و مادرشان مهر می‌ورزند، وقتی بزرگ شدند آن‌ها را به‌ محاکمه می‌کشند و گاهی نیز مورد عفو قرار می‌دهند.»
    • اسکار وایلد
  • «تار و پود روح مادر را از مهربانی بافته‌اند.»
    • رالف والدو امرسن
  • «تمام دخترها مثل مادرشان می‌شوند، چه فاجعه بزرگی برای دختر‌ها؛ هیچ مردی مثل مادرش نمی‌شود، چه فاجعه بزرگی برای پسرها.»
    • اسکار وایلد
  • «در هرجا نیک و بد اعمال کودک مربوط به مادر است.»
    • ناپلئون بوناپارت
  • «زادگاه مرد، مادر دوم اوست.»
    • قابوس‌نامه
  • «سرنوشت آینده یک کودک همیشه کار مادر است.»
    • ناپلئون بوناپارت
  • «صالح‌ترین فرزندان آن‌هایی هستند که با اعمال خود باعث افتخار پدر و مادر خود شوند.»
    • ویکتور هوگو
  • «کمال زن در مادری است، زنی که مادر نیست، موجود ناقصی است.»
    • انوره دو بالزاک
  • «مادر آهن‌ربای قلب و ستاره قطبی چشم کودکست.»
    • جورج هربرت
  • «مادر، سازنده جهان و تابلوی آفریدگار است.»
    • بتهوفن
  • «مادر شاهکار طبیعت است.»
    • یوهان ولفگانگ گوته
  • «مادرشدن مرحلهٔ کمال زن است.»
    • الکساندر دوما
  • «مادر یگانه موجودی است که حقیقت عشقی اپک را می‌شناسد.»
    • انوره دو بالزاک
  • «مردان همانند که مادرانشان ساخته‌اند، آیا می‌شود از یک کارگاه کرباس‌بافی خواست که شال کشمیر ببافد؟»
    • رالف والدو امرسن
  • «من از عشق دم می‌آید برای این‌که یک‌بار عاشق شدم و مادرم را فراموش کردم.»
    • مارک تواین
  • «می گویند: احتیاج مادر اختراع است! اما مادربزرگ بدبختی هم هست.»
    • ژان پل
  • «هروقت مادر فاسد شد، نسل نیز فاسد میگردد.»
    • ساموئل اسمایلز
  • «هیچ‌چیز به قدر دیدن یک مادر با بچه‌اش روح‌پرور نیست و هیچ‌چیز حس حرمت و تقدیس ما را هنگام تماشای مادری‌ که بچه‌هایش وی را احاطه کرده‌اند، بیدار نمی‌کند.»
    • یوهان ولفگانگ گوته
  • «هیچ‌گاه در زندگی نمی‌توانید محبتی بهتر، بی‌پیرایه‌تر و واقعی‌تر از محبت مادر خود بیابید.»
    • انوره دو بالزاک
  • «یک مادر خوب به صد استاد و آموزگار می‌ارزد.»
    • جورج هربرت
 
  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱۳

 

 

 این حالت، علاوه بر اینکه می‌تواند هشداری برای ابتلای مادر به دیابت   در آینده باشد، می‌تواند خطرهایی را برای نوزاد نیز به همراه داشته باشد. اما به تازگی محققان، به عارضه‌ای جدید از این بیماری در فرزندان این مادران رسیده‌اند و آن اینکه احتمال ابتلای آنها به دیابت در بزرگسالی، بیشتر از سایرین است.

به گزارش رویترز، مطالعه محققان دانشگاه کپنهاگ روی 600 فرد بزرگسال نشان داده که 21 درصد افرادی که به دیابت نوع 2 مبتلا شده‌اند، مادرانی داشته‌اند که در زمان بارداری آنها، دچار دیابت بارداری شده‌اند. در بین افراد با مادران سالم، این میزان، تنها 4 درصد بوده که نشان‌دهنده تفاوت کاملا معنی‌داری است.

به‌طور کلی، بالا رفتن برخی هورمون‌ها در زمان بارداری، مانند لاکتوژن جفتی انسان و استروژن، موجب مقاومت سلول‌های بدن به انسولین می‌شود. در این حالت، انسولین نمی‌تواند کار خودش را که وارد کردن قند از خون به داخل سلول‌ها برای مصارف سوخت‌وساز است، انجام بدهد و احتمال بالا رفتن قند خون، زیاد می‌شود.

گفته می‌شود مقاومت به انسولین، به‌خصوص در اواخر بارداری، چیزی حدود 33 تا 50 درصد افزایش می‌یابد. عده‌ای از محققان عقیده دارند که این افزایش مقاومت به انسولین، که باعث کاهش مصرف قند توسط سلول‌های بدن مادر و به موازات آن افزایش تولید انسولین در کبد او می‌شود، به‌علت نیاز افزایش‌یافته جنین به گلوکز، در 3 ماهه سوم است؛ زمانی که جنین در حداکثر شتاب رشد خود قرار دارد.

 دیابت بارداری مشکل شایعی است و تنها در آمریکا، تخمین زده می‌شود 2 تا 5 درصد از کل بارداری‌ها را درگیر خود کند. البته اگر سابقه خانوادگی و برخی مشکلات زمینه‌ای مانند سن بالا و چاقی مادر را هم اضافه کنیم، این احتمال بالاتر می‌رود.

تنها یکی از عوارض دیابت بارداری، ابتلای مادر به دیابت عمومی نوع 2 است. زنان مبتلا به این بیماری، بسیار بیشتر از بیماران در حالت عادی، در معرض عوارض حاد دیابت هستند.

می‌توان انتظار داشت که عوارض عروقی دیابت نیز در این زنان بیشتر و سریع‌تر پیشرفت کند؛ عوارضی همچون نارسایی کلیه و اختلالات چشمی (رتینوپاتی دیابتی). اینها همه غیراز عوارضی است که احتمالا در نوزاد این مادران رخ خواهد داد؛ عوارضی مانند عفونت داخل رحمی، تولد پیش از موعد، برخی ناهنجاری‌ها و افزایش مایع رحمی. 

 کارشناسان توصیه می‌کنند همه زنان در هفته 24 تا 26 بارداری، برای انجام آزمایش تحمل گلوکز، GTT، به مراکز بهداشتی و درمانی مراجعه کنند.

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/٢٥

 

زلزله ژاپن تعداد دخترها را افزایش داده است!

 
پژوهش جدید محققان دانشگاه کالیفرنیا در برکلی نشان داده که در ماه‌های پس از زلزله بزرگ ۲۰۱۱ ژاپن تعداد نوزاد دختر بیشتری متولد شده است.

محققان با بررسی پرونده‌های تولد در ژاپن بین سال ۲۰۰۶ تا اواخر ۲۰۱۱ دریافتند که پس اززمین‌لرزه ماه مارس ژاپن، متولدین مناطق نزدیکتر به کانون بیشتر دختر بودند اما استان‌های دورتر چنین گرایش جنسیتی نداشت.

به گزارش ایسنا، طبق این پژوهش که در مجله Human Biology منتشر شده، حدود ۲.۲ درصد پسر کمتر در بیشتر مناطق آسیب‌دیده متولد شده بودند.

این اولین بار نیست که چنین مساله‌ای مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال در سال ۲۰۰۸ پس از سقوط بازار سهام آمریکا نیز پسرهای کمتری بدنیا آمدند.

دلیل این امر شاید تکاملی باشد. امکان نارس بودن و ابتلا به مشکلات مرتبط با وزن کم در زمان تولد در پسران بیشتر از دختران است. از این رو ممکن است در زمان تنش برای مادران بهتر باشد که دختر بدنیا بیاورند.

اگرچه هنوز مشخص نیست که آیا تنش دلیل سقط جنین پسر بیشتر در مادران بوده یا اینکه اصولا جنین پسر کمتری بوجود می‌آید.

به گفته محققان، زمین لرزه یک آزمایش طبیعی برای این امر ارائه می‌کند. اگر آمار تولد پس از وقوع زلزله فورا نمایشگر یک انحراف باشد، نشانگر آن است که تنش باعث سقط جنین می‌شود. تاثیرات در ۹ ماه بعد نیز نشانگر لقاح کمتر جنین پسر است.

این محققان توانستند شواهدی برای هر دو را پیدا کنند. چندین سازوکار ممکن است در این امر تاثیرگذار باشند. جنین‌ها هورمونی موسوم به گنادوتروپین جفتی انسان تولید می‌کنند که آنها را از سیستم ایمنی بدن مادر پنهان می‌کند. جنین‌های نر کمتر از این هورمون تولید کرده و در معرض خطر حمله بیشتر قرار دارند.

ویلیام جیمز از دانشگاه کالج لندن بر این باور است که سطح تستوسترون پدر نیز نقش ایفا می‌کند. در طول فرآیندهای تنش بالا، مردان تستوسترون کمتری تولید می‌کنند که می‌تواند تعداد و کیفیت اسپرم نر حامل کرومزومY را کاهش دهد

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/٢٥

 

ه گزارش خبرگزاری فرانسه یک بررسی که در انگلیس انجام شده است، نشان می‌دهد رژیم غذایی کم‌انرژی که حداقل کالری، مواد معدنی و مواد مغذی را داشته باشد، با احتمال بیشتری به تولد نوزاد دختر منجر می‌شود.

فیونا ماتیوز از دانشگاه اکستر در انگلیس و همکارانش می‌‌خواستند که دریابند که آیا رژیم غذایی زن تاثیری در جنسیت فرزند او خواهد داشت یا نه.

این پژوهشگران از 740 زن که برای اولین بار باردار شده بودند و از جنسیت جنین خود آگاه نبودند، خواستند تا اطلاعات مشروحی در مورد عادات غذاخوردن خود پیش و از باردارشدن ارائه کنند.این زنان بر حسب میزان کالری دریافتی در حول و حوش زمان لقاح به سه گروه تقسیم شدند.

پنجاه وشش درصد زنان گروهی که بیشترین میزان دریافت کالری را داشتند، نوزاد پسر داشتند، در حالیکه در گروهی که کمترین میزان مصرف غذا را داشتند، این میزان 45 درصد بود.

گروهی که بیشتر نوزاد پسر به دنیا آورده بودند، علاوه بر میزان بیشتر کالری دریافتی، با احتمال بیشتری طیف وسیع‌تری از مواد مغذی از جمله پتاسیم، کلسیم و ویتامین‌های C، E  و B12 دریافت کرده بودند.

نسبت نوزاد پسر همچنین برای زنانی که روزانه  دست کم یک ظرف غلات صبحانه می‌خوردند، در مقایسه با افرادی که یک ظرف یا کمتر از آنها در هفته می‌خوردند، به شدت بالا می‌رفت.

به گفته این پژوهشگران این یافته‌های غیرمنتظر با تغییر تدریجی به نفع دختران در نسبت‌های جنسی نوزادان تطبیق دارد.

پژوهش‌های قبلی نشان داده است که علیرغم همه‌گیری فزاینده چاقی، میزان میانگین دریافت کالری در اقتصادهای پیشرفته کاهش پیدا کرده است. شمار بزرگسالانی که صبحانه نمی‌‌خورند نیز به میزان قابل‌توجهی افزایش یافته است.

به گفته این پژوهشگران یافته‌های آنها ممکن است توضیح‌دهنده این امر باشد که چرا در کشورهای پیشرفته که زنان جوانان به رژیم‌های کم  کالری روی آورده‌اند، جمعیت پسران در حال کاهش است.

دکتر ماتیوز می گوید یافته‌های این بررسی به یک "مکانیسم طبیعی" برای انتخاب جنسیت اشاره می‌کند.

رابطه میان رژیم‌ غذایی غنی و کودکان مذکر ممکن است توضیحی تکاملی داشته باشد.
در اغلب گونه‌ها شما فرزندان مذکر می‌تواند بسیار بیشتر از فرزندان مونث باشد. اما تنها اگر شرایط مطلوب باشد- در شرایط نامطلوب اعضای نر گونه ممکن است اصلا نتوانند جفت‌‌گیری کنند، در حالیکه ماده‌ها به طور مداوم‌تری تولیدمثل می‌کند.

اگر مادر منابع فراوانی در اختیار داشته باشد، صرف منابع در تولید فرزندان مذکر معقول است، زیرا به نسبت به داشتن یک دختر، احتمال بیشتری وجود دارد که برای او نوه‌های بیشتری تولید کند. اما در زمان‌های کمبود منابع، سرمایه‌گذاری بی‌خطرتری است.

پژوهش‌ها در مورد "لقاح آزمایشگاهی"(IVF)  نشان‌دهنده آن بوده است که میزان‌های بالاتر گلوکز یا قند، رشد و نموی رویان‌های مذکر را تحریک می‌کند، در حالیکه باعث مهار رشد رویان‌های مونث می‌شود.

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/٢٥

 

درباره این نهمین عضو خانواده ویتامین‌های گروه ب شواهد معتبر علمی وجود دارد که می‌گوید اگر خانم حامله‌ای به قدر کافی از آن بخورد احتمال اینکه نوزاد مبتلا به نقص لوله عصبی داشته باشد کم می‌شود.

نقص لوله عصبی نوعی ناهنجاری مادرزادی سلسله اعصاب است که می‌تواند تا آخر عمر فرد را ویلچرنشین کند؛ به همین خاطر مصرف مکمل‌های اسید فولیک از چند ماه قبل از شروع حاملگی(تاکید می‌کنیم چند ماه قبل از حاملگی) تا پایان سه ماهه اول بارداری اجباری است ولی این طرح نه فقط در ایران بلکه در دنیا هم خیلی درخشان عمل نکرده است.

چون نقص لوله‌های عصبی در مرحله‌ای از حاملگی با اسید فولیک قابل پیشگیری است که خیلی از خانم‌ها نمی‌دانند حامله هستند. علتش هم این است که نیمی از حاملگی‌ها نه با برنامه ریزی قبلی بلکه ناخواسته اتفاق می‌افتد و در این شرایط اسید فولیک نوشداروی بعد از مرگ سهراب است.

محققانی که برای حل این مشکل آستین بالا زده‌اند چاره کار را در این می‌دانند که مواد غذایی اصلی با اسید فولیک غنی‌سازی‌ بشود. آنها عقیده دارند که به جز زنان باردار، میلیون‌ها انسان دیگری که در معرض کمبود این ویتامین هستند از این طرح سود خواهند برد.

« اسید فولیک باید به نان اضافه شود.» این توصیه‌ای بود که هیأت مشورتی متخصصان تغذیه انگلستان بعد از کش و قوس‌های فراوان و پس از مشخص شدن ناکارآمدی تجویز مکمل‌های اسیدفولیک در زنان باردار به آژانس نظارتی مواد غذایی این کشور ارائه کرد.

حداقل میزان نیاز روزانه اسید فولیک 400 میکروگرم است و این محققان عقیده دارند اگر آرد طوری غنی شود که در هر 100گرم، 100 تا 450 میکروگرم اسید فولیک وجود داشته باشد، نقص عصبی مادرزادی تا 40درصد کم می‌شود.

علاوه بر این، روی سلامتی میلیون‌ها انگلیسی دیگری که به حد کافی اسیدفولیک دریافت نمی‌کنند تاثیر مستقیم دارد.گفته می‌شود این کار جلوی سقط‌های ناخواسته و تولد نوزادان کم وزن را هم می‌گیرد و شاید برای پیشگیری از سکته مغزی، قلبی و مشکلات استخوانی در بزرگسالان هم مفید باشد. این طرح اکنون در آمریکا، کانادا و شیلی اجرا می‌شود و در برخی دیگر از کشورها هم در دست بررسی است.

مخالفان این طرح اجباری عقیده دارند این کار مثل تجویز دسته جمعی دارو است که انتخاب خریداران نان را محدود می‌کند و از مخدوش شدن آزادی‌های شخصی گله مندند.

 با این حال نگرانی اصلی از این است که اسید فولیک در افراد مسن علائم کمبود ویتامین ب 12 را سرپوش بگذارد. کمبود اسید فولیک و ویتامین ب12 باعث نوعی از کم خونی می‌شود که کم‌خونی ماکروسیتیک نام دارد. در این کم خونی تعداد سلول‌های گلبول قرمز کمتر از حد طبیعی ولی بزرگتر هستند. تفاوت کم‌خونی این دو ماده در این است که کمبود ب12 باعث صدمه به اعصاب بدن هم می‌شود.

نکته اینجاست که مقادیر بالای اسیدفولیک در حضور کمبود ب 12 می‌تواند علائم ظاهری کم خونی را بپوشاند در حالی که سایر آسیب‌های عصبی کمبود ب12 به‌طور پنهانی ادامه دارد. حدود 10درصد افراد بالای 65 سال مقادیر مرزی ویتامین ب12 را دارند که هر لحظه در خطر کمبود‌ند و اضافه کردن اسید فولیک به مواد غذایی رایج این خطر را دارد که تشخیص این کمبود را در افراد مسن به تاخیر بیندازد.

با این حال محققانی که روی اضافه‌کردن اسید فولیک به نان اصرار دارند با استناد به نتایج این طرح در آمریکا و کانادا می‌گویند با توجه به مقادیر کم اسید فولیک افزوده شده به نان این نگرانی بی‌مورد است. اما مخالفان باز هم ساکت ننشسته‌اند. آنها به گزارش‌هایی استناد می‌کنند که نشان می‌دهد به‌دنبال غنی‌سازی‌ مواد غذایی در آمریکا و کانادا موارد سرطان کولورکتال زیاد شده است.

اگرچه قبلا تصور می‌شد کمبود اسید فولیک در رژیم روزانه خطر سرطان کولون را بالا می‌برد ولی یک تحقیق جدید حکایت از افزایش خطر سرطان کولون با مقادیر بالای اسید فولیک دارد. به‌نظر می‌رسد که در این مورد اسیدفولیک مثل یک شمشیر دولبه باشد؛ برای بعضی افراد مفید واقع می‌شود و برای بعضی مضر است.

راز جوانی ذهن

زمانی که از یک ذهن بالغ و سرد و گرم چشیده حرف می‌زنیم، منظورمان چین و چروک روی پوست نیست که گذر سالیان دراز را نشان می‌دهد. ما به پیران پرتجربه اعتماد داریم چون از شاخه‌های پر محصول ذهنشان میوه می‌چینیم.

سیناپس‌های مغزی (ارتباط بین یک سلول مغز با سلول دیگر) به‌طور مداوم و در طول زندگی باعث می‌شود تغییر کنیم و قوی‌تر شویم. مشکل وقتی پیش می‌آید که این ارتباطات از کارکرد بایستند. بارزترین نشانه این حالت از پیری کاهش سرعت پردازش اطلاعات و اختلال حافظه ماست.

هر چه سن بالاتر می‌رود مشکلاتی مثل پارکینسون و آلزایمر هم رشد می‌کند. بنابراین اگر فکری به حال مغزمان نکنیم همه در معرض آلزایمرهستیم.امروزه نقش اسیدفولیک برای جلوگیری یا کاستن از سرعت پیشروی آلزایمر در حال بررسی است. به‌نظر می‌رسد شروع زوال عقل به‌طور قابل‌توجهی با کاهش میزان فولات ارتباط دارد و سطوح بالای این ویتامین می‌تواند سبب تقویت حافظه شود. هر چند هنوز شواهد قطعی برای این رابطه کافی نیست ولی به اندازه‌ای هست که برای انجام تحقیق‌های بیشتر دلگرم‌کننده باشد.

از سوی دیگر درچند سال گذشته با اطمینان گفته می‌شد که اسید فولیک در پیشگیری از سکته‌های مغزی و قلبی نقش مثبتی  دارد. اسید فولیک باعث کاهش سطح خونی اسیدآمینه‌ای به نام هوموسیستئین می‌شود که یک فاکتور مستقل خطر برای بیماری عروق کرونری است. از 10 سال پیش که در آمریکا غنی‌سازی‌ آرد با اسید فولیک شروع شده نمودارهای سکته مغزی کاهش تند و تیزی داشته است. 

ویتامین دوقلوزا

 سال‌هاست که می‌دانیم اسید فولیک برای تکثیر ژن و رشد سلول‌ها چقدر حیاتی است. با این حال اهمیت این ویتامین هنوز آنطور که باید برای عموم شناخته نشده است. بیشتر مردم زمانی نام اسید فولیک را می‌شنوند که از کم خونی صحبت می‌شود اما متأسفانه برای خیلی‌ها مسئله در حد همین شنیدن ساده باقی می‌ماند و بیشتر خانم‌ها نمی‌دانند که برای گذراندن یک دوره حاملگی کم خطر و داشتن فرزند سالم باید از ماه‌ها قبل از بارداری مکمل‌های اسید فولیک مصرف کنند.

 جگر(به‌خصوص پرندگان) و عصاره مخمرها(ماءالشعیر) بیشترین اسید فولیک را در بین مواد غذایی مختلف دارند. اگر گیاهانی مثل اسفناج، بعضی اقسام لوبیا، همه حبوبات، قارچ، مارچوبه، جوانه گندم و میوه‌هایی مانند مرکبات و موز را کنار بگذاریم خیلی از سبزی‌ها اسید فولیک کمی دارند. اما اسیدفولیک 2 مشکل دیگر هم دارد؛  اول اینکه پخت و پز غذا این ماده را بی‌اثر می‌کند و به همین دلیل قسمت عمده این ماده در آشپزخانه و روی حرارت اجاق قلع و قمع می‌شود و از سوی دیگر ، بدن ما از نظر جذب‌کردن و ذخیره اسید فولیک عملکرد مطلوبی ندارد.

 خانم‌هایی که قصد حامله شدن دارند نمی‌توانند زیاد از جگر برای تامین نیازشان به اسید فولیک استفاده کنند. این امر به‌علت وجود ویتامین A زیاد آن است که برای جنین خطرناک است. بنابراین  مکمل‌های دارویی اسید فولیک یا روش‌هایی مثل غنی‌سازی‌ مواد غذایی بهترین روش است؛ اما این روش‌ها دردسرساز هم هستند. اسید فولیک در زنانی که از راه آی‌وی‌اف برای بارداری اقدام می‌کنند، موجب دوقلوزایی می‌شود.

این یافته‌ها با تجربه واقعی رخ داده در آمریکا مطابقت دارد که نشان می‌دهد غنی‌سازی‌ آرد این کشور با اسید فولیک منجر به افزایش 11 تا 13 درصدی چند قلوزایی در زنانی شد که تحت درمان نازایی قرار داشتند. به همین دلیل به زنان توصیه شده که در مصرف اسیدفولیک زیاده روی نکنند.

تحقیقات جدیدتر به تدریج زوایای بیشتری از نقش اسیدفولیک در حاملگی را آشکار می‌کنند. پراکلامپسی یا مسمومیت حاملگی که با فشار خون بالای مادر و دفع پروتئین در ادرار مشخص می‌شود یکی از معضلات حاملگی‌است که با افزایش احتمال اختلال در عملکرد اعضایی مانند کلیه و سکته مغزی همراه است.

در حال حاضر هیچ روش درمانی مشخصی برای معالجه یا حتی پیشگیری از عوارض پراکلامپسی وجود ندارد. بعضی بررسی‌های محدود قبلی نشان دهنده آن بود که بین اسید فولیک و کاهش خطر پراکلامپسی ارتباطی وجود دارد و با بررسی وسیعی که به تازگی انجام شده، این ارتباط به تأیید رسیده است.

به هر حال شناختن همه ابعاد اثرگذاری اسید فولیک در بدن نیاز به تحقیقات تکمیلی بیشتری دارد که با توجه به گستردگی نقش آن در بدن بعید است که در آینده‌ای نزدیک به سرانجام برسد.

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/٢٥

 

درباره این نهمین عضو خانواده ویتامین‌های گروه ب شواهد معتبر علمی وجود دارد که می‌گوید اگر خانم حامله‌ای به قدر کافی از آن بخورد احتمال اینکه نوزاد مبتلا به نقص لوله عصبی داشته باشد کم می‌شود.

نقص لوله عصبی نوعی ناهنجاری مادرزادی سلسله اعصاب است که می‌تواند تا آخر عمر فرد را ویلچرنشین کند؛ به همین خاطر مصرف مکمل‌های اسید فولیک از چند ماه قبل از شروع حاملگی(تاکید می‌کنیم چند ماه قبل از حاملگی) تا پایان سه ماهه اول بارداری اجباری است ولی این طرح نه فقط در ایران بلکه در دنیا هم خیلی درخشان عمل نکرده است.

چون نقص لوله‌های عصبی در مرحله‌ای از حاملگی با اسید فولیک قابل پیشگیری است که خیلی از خانم‌ها نمی‌دانند حامله هستند. علتش هم این است که نیمی از حاملگی‌ها نه با برنامه ریزی قبلی بلکه ناخواسته اتفاق می‌افتد و در این شرایط اسید فولیک نوشداروی بعد از مرگ سهراب است.

محققانی که برای حل این مشکل آستین بالا زده‌اند چاره کار را در این می‌دانند که مواد غذایی اصلی با اسید فولیک غنی‌سازی‌ بشود. آنها عقیده دارند که به جز زنان باردار، میلیون‌ها انسان دیگری که در معرض کمبود این ویتامین هستند از این طرح سود خواهند برد.

« اسید فولیک باید به نان اضافه شود.» این توصیه‌ای بود که هیأت مشورتی متخصصان تغذیه انگلستان بعد از کش و قوس‌های فراوان و پس از مشخص شدن ناکارآمدی تجویز مکمل‌های اسیدفولیک در زنان باردار به آژانس نظارتی مواد غذایی این کشور ارائه کرد.

حداقل میزان نیاز روزانه اسید فولیک 400 میکروگرم است و این محققان عقیده دارند اگر آرد طوری غنی شود که در هر 100گرم، 100 تا 450 میکروگرم اسید فولیک وجود داشته باشد، نقص عصبی مادرزادی تا 40درصد کم می‌شود.

علاوه بر این، روی سلامتی میلیون‌ها انگلیسی دیگری که به حد کافی اسیدفولیک دریافت نمی‌کنند تاثیر مستقیم دارد.گفته می‌شود این کار جلوی سقط‌های ناخواسته و تولد نوزادان کم وزن را هم می‌گیرد و شاید برای پیشگیری از سکته مغزی، قلبی و مشکلات استخوانی در بزرگسالان هم مفید باشد. این طرح اکنون در آمریکا، کانادا و شیلی اجرا می‌شود و در برخی دیگر از کشورها هم در دست بررسی است.

مخالفان این طرح اجباری عقیده دارند این کار مثل تجویز دسته جمعی دارو است که انتخاب خریداران نان را محدود می‌کند و از مخدوش شدن آزادی‌های شخصی گله مندند.

 با این حال نگرانی اصلی از این است که اسید فولیک در افراد مسن علائم کمبود ویتامین ب 12 را سرپوش بگذارد. کمبود اسید فولیک و ویتامین ب12 باعث نوعی از کم خونی می‌شود که کم‌خونی ماکروسیتیک نام دارد. در این کم خونی تعداد سلول‌های گلبول قرمز کمتر از حد طبیعی ولی بزرگتر هستند. تفاوت کم‌خونی این دو ماده در این است که کمبود ب12 باعث صدمه به اعصاب بدن هم می‌شود.

نکته اینجاست که مقادیر بالای اسیدفولیک در حضور کمبود ب 12 می‌تواند علائم ظاهری کم خونی را بپوشاند در حالی که سایر آسیب‌های عصبی کمبود ب12 به‌طور پنهانی ادامه دارد. حدود 10درصد افراد بالای 65 سال مقادیر مرزی ویتامین ب12 را دارند که هر لحظه در خطر کمبود‌ند و اضافه کردن اسید فولیک به مواد غذایی رایج این خطر را دارد که تشخیص این کمبود را در افراد مسن به تاخیر بیندازد.

با این حال محققانی که روی اضافه‌کردن اسید فولیک به نان اصرار دارند با استناد به نتایج این طرح در آمریکا و کانادا می‌گویند با توجه به مقادیر کم اسید فولیک افزوده شده به نان این نگرانی بی‌مورد است. اما مخالفان باز هم ساکت ننشسته‌اند. آنها به گزارش‌هایی استناد می‌کنند که نشان می‌دهد به‌دنبال غنی‌سازی‌ مواد غذایی در آمریکا و کانادا موارد سرطان کولورکتال زیاد شده است.

اگرچه قبلا تصور می‌شد کمبود اسید فولیک در رژیم روزانه خطر سرطان کولون را بالا می‌برد ولی یک تحقیق جدید حکایت از افزایش خطر سرطان کولون با مقادیر بالای اسید فولیک دارد. به‌نظر می‌رسد که در این مورد اسیدفولیک مثل یک شمشیر دولبه باشد؛ برای بعضی افراد مفید واقع می‌شود و برای بعضی مضر است.

راز جوانی ذهن

زمانی که از یک ذهن بالغ و سرد و گرم چشیده حرف می‌زنیم، منظورمان چین و چروک روی پوست نیست که گذر سالیان دراز را نشان می‌دهد. ما به پیران پرتجربه اعتماد داریم چون از شاخه‌های پر محصول ذهنشان میوه می‌چینیم.

سیناپس‌های مغزی (ارتباط بین یک سلول مغز با سلول دیگر) به‌طور مداوم و در طول زندگی باعث می‌شود تغییر کنیم و قوی‌تر شویم. مشکل وقتی پیش می‌آید که این ارتباطات از کارکرد بایستند. بارزترین نشانه این حالت از پیری کاهش سرعت پردازش اطلاعات و اختلال حافظه ماست.

هر چه سن بالاتر می‌رود مشکلاتی مثل پارکینسون و آلزایمر هم رشد می‌کند. بنابراین اگر فکری به حال مغزمان نکنیم همه در معرض آلزایمرهستیم.امروزه نقش اسیدفولیک برای جلوگیری یا کاستن از سرعت پیشروی آلزایمر در حال بررسی است. به‌نظر می‌رسد شروع زوال عقل به‌طور قابل‌توجهی با کاهش میزان فولات ارتباط دارد و سطوح بالای این ویتامین می‌تواند سبب تقویت حافظه شود. هر چند هنوز شواهد قطعی برای این رابطه کافی نیست ولی به اندازه‌ای هست که برای انجام تحقیق‌های بیشتر دلگرم‌کننده باشد.

از سوی دیگر درچند سال گذشته با اطمینان گفته می‌شد که اسید فولیک در پیشگیری از سکته‌های مغزی و قلبی نقش مثبتی  دارد. اسید فولیک باعث کاهش سطح خونی اسیدآمینه‌ای به نام هوموسیستئین می‌شود که یک فاکتور مستقل خطر برای بیماری عروق کرونری است. از 10 سال پیش که در آمریکا غنی‌سازی‌ آرد با اسید فولیک شروع شده نمودارهای سکته مغزی کاهش تند و تیزی داشته است. 

ویتامین دوقلوزا

 سال‌هاست که می‌دانیم اسید فولیک برای تکثیر ژن و رشد سلول‌ها چقدر حیاتی است. با این حال اهمیت این ویتامین هنوز آنطور که باید برای عموم شناخته نشده است. بیشتر مردم زمانی نام اسید فولیک را می‌شنوند که از کم خونی صحبت می‌شود اما متأسفانه برای خیلی‌ها مسئله در حد همین شنیدن ساده باقی می‌ماند و بیشتر خانم‌ها نمی‌دانند که برای گذراندن یک دوره حاملگی کم خطر و داشتن فرزند سالم باید از ماه‌ها قبل از بارداری مکمل‌های اسید فولیک مصرف کنند.

 جگر(به‌خصوص پرندگان) و عصاره مخمرها(ماءالشعیر) بیشترین اسید فولیک را در بین مواد غذایی مختلف دارند. اگر گیاهانی مثل اسفناج، بعضی اقسام لوبیا، همه حبوبات، قارچ، مارچوبه، جوانه گندم و میوه‌هایی مانند مرکبات و موز را کنار بگذاریم خیلی از سبزی‌ها اسید فولیک کمی دارند. اما اسیدفولیک 2 مشکل دیگر هم دارد؛  اول اینکه پخت و پز غذا این ماده را بی‌اثر می‌کند و به همین دلیل قسمت عمده این ماده در آشپزخانه و روی حرارت اجاق قلع و قمع می‌شود و از سوی دیگر ، بدن ما از نظر جذب‌کردن و ذخیره اسید فولیک عملکرد مطلوبی ندارد.

 خانم‌هایی که قصد حامله شدن دارند نمی‌توانند زیاد از جگر برای تامین نیازشان به اسید فولیک استفاده کنند. این امر به‌علت وجود ویتامین A زیاد آن است که برای جنین خطرناک است. بنابراین  مکمل‌های دارویی اسید فولیک یا روش‌هایی مثل غنی‌سازی‌ مواد غذایی بهترین روش است؛ اما این روش‌ها دردسرساز هم هستند. اسید فولیک در زنانی که از راه آی‌وی‌اف برای بارداری اقدام می‌کنند، موجب دوقلوزایی می‌شود.

این یافته‌ها با تجربه واقعی رخ داده در آمریکا مطابقت دارد که نشان می‌دهد غنی‌سازی‌ آرد این کشور با اسید فولیک منجر به افزایش 11 تا 13 درصدی چند قلوزایی در زنانی شد که تحت درمان نازایی قرار داشتند. به همین دلیل به زنان توصیه شده که در مصرف اسیدفولیک زیاده روی نکنند.

تحقیقات جدیدتر به تدریج زوایای بیشتری از نقش اسیدفولیک در حاملگی را آشکار می‌کنند. پراکلامپسی یا مسمومیت حاملگی که با فشار خون بالای مادر و دفع پروتئین در ادرار مشخص می‌شود یکی از معضلات حاملگی‌است که با افزایش احتمال اختلال در عملکرد اعضایی مانند کلیه و سکته مغزی همراه است.

در حال حاضر هیچ روش درمانی مشخصی برای معالجه یا حتی پیشگیری از عوارض پراکلامپسی وجود ندارد. بعضی بررسی‌های محدود قبلی نشان دهنده آن بود که بین اسید فولیک و کاهش خطر پراکلامپسی ارتباطی وجود دارد و با بررسی وسیعی که به تازگی انجام شده، این ارتباط به تأیید رسیده است.

به هر حال شناختن همه ابعاد اثرگذاری اسید فولیک در بدن نیاز به تحقیقات تکمیلی بیشتری دارد که با توجه به گستردگی نقش آن در بدن بعید است که در آینده‌ای نزدیک به سرانجام برسد.

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ٤:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/٢٥

← صفحه بعد